Şuşada olduğum zaman böyük şairimiz Molla Pənah Vaqifin Muzey-Məqbərə Kompleksi və Vaqifin Türbəsini, böyük Üzeyir bəyin, Bülbülün, Natəvanın büstlərini ziyarət etdim. Açığını deyim ki, mən Avstriyada təhsil aldığım ötən 3 il ərzində çox muzeylərə səyahət etmişəm, böyük sənət əsərlərinə baxmışam. Amma Şuşada gördüyüm bu sənət nümunələri mənim üçün sadəcə bir sənət əsərləri yox, dövlətimizin işğaldan sonra yenidən bərpa etdiyi qəhrəmanlıq nümunələri idi. Bütün bunlar düşmənin gözünə və qəlbinə saplanan və Azərbaycanın tarixini əks etdirən bir igidlik oxudur. Bu yerlərin təbiəti, havası dünyanın heç bir yerinə bənzəməz… Yenilməz Cıdır düzünü gəzdikcə beynimdə Üzeyir bəyin insanı riqqətə gətirən üverturası, Vasif Adığözəlovun Qarabağ aratoriyası səslənirdi. Mən ruhən qəlbimə işləyən muğamlarımızın sədalarını eşidirdim o yerlərdə. Bəzən, 28 il mənfur düşmən tapdağı altında əzilən, şəhidlərimizin qanı ilə sulanaraq azad edilən və yaralarına igidlərimizin məlhəm qoyduğu o torpaqlarda bir az da ehtiyatla gəzirdim… onu incitməmək üçün, yaralarının tam sağalması üçün! Cıdır düzü başının üstündə parlayan günəşin parlaq şəfəqlərilə gülümsəyərək qarşıladı bizi… Qırxqız yaylağına tərəf boylanarkən mən al kəlağayıdaydım. Nədənsə, bu anlarda yadıma “Dədə-Qorqud” filmindən Günel və onun bu dağlara baxarkən yaşmaq tutmağı düşdü… bu Qarabağ gözəllərinin həya, ismət yaşmağı idi…Bizim Şuşada olduğumuz vaxt, Xan qızı Xurşudbanu Natəvanın 190 illik günlərinə təsadüf edirdi. Qarabağda dövrünün böyük ziyalısı və gözəl şairə kimi məhşur olan Xurşudbanu xanım, həm də Qarabağ qadınlarının dəyər simvolu idi. Təsadüfi deyil ki, Şuşa yalnız bəylərin deyil, həm də xanımlarının təhsilli, kübar, istedadlı olmaları ilə də seçilən bir məkan olub. Bir çox həkimlər, alimlər, pedaqoqlar kimi, Azərbaycanın Fortapiano üzrə ilk Ali təhsil alan qadın pianoçuları Firuzə xanım Qacar və Nəzirə xanım Şah Mirzə də Şuşanın yetirmələridir. Bu gün Avstriya Konservatoriyasında təhsil alan Şuşalı bir gənc kimi mənim də məqsədim, bu sənət korifeylərinin yolunu davam etdirməkdir.
Respublika və Beynəlxalq Müsabiqələr Laureatı, Avstriyanın Anton Brukner adına Konservatoriyasının tələbəsi, əslən Şuşadan olan gənc pianoçu Ayan Məmmədli
