27 Sentyabr Azərbaycan xalqının yaddaşında həm hüzn, həm də qürurla yaşayan tarixi bir gündür. Bu tarix 2020-ci ildə başlayan Vətən müharibəsinin ilk günü olmaqla yanaşı, Azərbaycanın ərazi bütövlüyü uğrunda canından keçmiş şəhidlərin xatirəsinin ehtiramla yad edildiyi Anım Günü kimi qeyd olunur. Azərbaycan Prezidenti tərəfindən 2 dekabr 2020-ci ildə imzalanmış Sərəncamla hər il sentyabrın 27-si Anım Günü elan edilib.

 Azərbaycan-Ermənistan münaqişəsi uzun illər ərzində regionun əsas təhlükəsizlik problemlərindən biri olaraq qaldı. Azərbaycan tərəfi münaqişənin beynəlxalq hüququn norma və prinsipləri əsasında, danışıqlar yolu ilə həllinə çalışdığını bəyan edirdi. BMT Təhlükəsizlik Şurasının 1993-cü ildə qəbul etdiyi qətnamələrdə Azərbaycanın işğal olunmuş ərazilərindən qoşunların çıxarılması ilə bağlı tələblər öz əksini tapmışdı. Lakin illər keçdikcə danışıqlar prosesi nəticəsiz qalır, cəbhə xəttində gərginlik davam edirdi. 2016-cı ilin Aprel döyüşləri və 2020-ci ilin iyul hadisələri qarşıdurmanın nə qədər kövrək olduğunu bir daha göstərdi. Azərbaycan Prezidentinin rəsmi materiallarında qeyd edilir ki, 2020-ci ilin sentyabrında Ermənistan silahlı qüvvələrinin Azərbaycan mövqelərinə və yaşayış məntəqələrinə atəş açmasından sonra Azərbaycan Ordusu əks-hücum əməliyyatına başladı. 27 sentyabr 2020-ci il tarixində başlayan hərbi əməliyyatlar 44 gün davam edən Vətən müharibəsinə çevrildi.

 2020-ci il sentyabrın 27-dən noyabrın 10-dək davam edən hərbi əməliyyatlar Azərbaycanın müasir tarixinin ən mühüm hadisələrindən biri oldu. Müharibə zamanı Azərbaycan Ordusu bir sıra rayonların ərazilərini, yaşayış məntəqələrini və strateji yüksəklikləri nəzarətə götürdü. Cəbrayıl, Füzuli, Zəngilan və Qubadlı rayonlarının ərazilərinin, eləcə də Şuşa şəhərinin azad edilməsi hərbi əməliyyatların gedişində mühüm mərhələlər təşkil etdi. Bununla yanaşı, Xocavənd, Xocalı, Tərtər və Laçın rayonlarının bir sıra yaşayış məntəqələri, həmçinin Ağdərə, Murovdağ və digər istiqamətlərdə strateji yüksəkliklər nəzarətə götürüldü. 300-dən artıq yaşayış məntəqəsinin azad edildiyi bildirilir.  Müharibənin gedişində Azərbaycan ərazisinin müxtəlif yaşayış məntəqələri də atəşə tutuldu. Mülki şəxslər həlak oldu və yaralandı, yaşayış məntəqələri və infrastruktur zərər gördü.

 44 günlük müharibə 10 noyabr 2020-ci ildə əldə edilmiş üçtərəfli bəyanatla hərbi əməliyyatların dayandırılması mərhələsinə keçdi. Azərbaycan üçün bu müharibə ərazi bütövlüyünün bərpası ilə bağlı mühüm tarixi nəticə yaratdı.

 Vətən müharibəsinin yaddaşlara həkk olunan ən mühüm hadisələrindən biri Şuşanın azad edilməsi oldu. Qarabağın mədəniyyət paytaxtı kimi tanınan Şuşanın azad olunması həm hərbi, həm də mənəvi baxımdan xüsusi əhəmiyyət daşıyırdı. Şuşanın azad edilməsindən sonra müharibənin taleyində mühüm dönüş yarandı və 10 noyabr razılaşması ilə hərbi əməliyyatlara son qoyuldu. Bu gün Şuşa Azərbaycanın bərpa və quruculuq siyasətinin əsas simvollarından biri kimi təqdim olunur.

 27 Sentyabrın əsas mahiyyəti yalnız hərbi qələbəni xatırlamaq deyil. Bu gün ilk növbədə Vətən uğrunda həyatını itirən insanların xatirəsinə ehtiram günüdür. Vətən müharibəsi zamanı Azərbaycan çoxsaylı hərbi qulluqçusunu itirdi. Şəhidlərin ailələri, yaralanaraq sağlamlığını itirən hərbçilər və müharibədən zərər çəkmiş mülki şəxslər cəmiyyətin diqqətində oldu.

Azərbaycan dövlətinin rəsmi siyasətində şəhid ailələrinə və qazilərə sosial dəstək, onların problemlərinin həlli, müalicəsi və reabilitasiyası prioritet istiqamətlərdən biri kimi müəyyənləşdirilib. Anım Gününün təsis edilməsi də şəhidlərin xatirəsinin dövlət səviyyəsində əbədiləşdirilməsinin göstəricilərindən biridir. Şəhidlərin xatirəsinə ehtiram yalnız müəyyən bir günlə məhdudlaşmır. Onların ailələrinin sosial müdafiəsi, qazilərin müalicəsi və reabilitasiyası, müharibə iştirakçılarının məşğulluğunun təmin edilməsi dövlət siyasətinin mühüm istiqamətlərindəndir. Bu yanaşmanın mahiyyəti ondan ibarətdir ki, Vətən müdafiəsi zamanı canından keçən insanların ailələri və sağlamlığını itirən hərbçilər cəmiyyətin və dövlətin diqqətindən kənarda qalmamalıdır.

 Şəhidlərin xatirəsinin əbədiləşdirilməsi isə gələcək nəsillərə tarixi yaddaşın ötürülməsi baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Respublikasının Prezidenti, Müzəffər Ali Baş Komandan İlham Əliyev Anım Günü ilə bağlı çıxışlarının birində şəhidlərin ailələrinə müraciətlə onların qanının yerdə qalmadığını və qisasın döyüş meydanında alındığını bildirib: “Əziz həmvətənlər, Anım Günündə bütün şəhidlərimizin xatirəsi qarşısında, Birinci və İkinci Qarabağ müharibələrinin şəhidlərinin ruhu qarşısında bir daha baş əyir, onlara Allahdan rəhmət diləyirəm. Onların yaxınlarına, qohumlarına deyirəm ki, mən demişdim, onların qanı yerdə qalmayacaq və qalmadı. Biz onların qanını aldıq! Mən demişdim ki, biz onların qisasını döyüş meydanında alacağıq, belə də oldu. Bu Qələbəni bizə bəxş edən qəhrəman əsgər və zabitlərimiz bizim qürur mənbəyimizdir. Onların qəhrəmanlığı, onların şücaəti, fədakarlığı artıq dastana çevrilib”. Bu sözlər şəhidlərin xatirəsinə verilən dövlət və cəmiyyət ehtiramının ifadəsi kimi yadda qalır. Vətən müharibəsində iştirak edən hərbçilərin göstərdiyi fədakarlıq və qəhrəmanlıq Azərbaycan cəmiyyətində xüsusi ehtiramla yad edilir. 27 Sentyabr yalnız keçmişin xatırlanması deyil. Bu tarix müharibənin ağır nəticələrini, insan itkilərinin acısını və sülhün əhəmiyyətini də xatırladır.

 Vətən müharibəsindən sonra işğaldan azad edilmiş ərazilərdə genişmiqyaslı bərpa və quruculuq layihələri həyata keçirilir. Şəhər və kəndlərin yenidən qurulması, müasir infrastrukturun yaradılması, keçmiş məcburi köçkünlərin doğma yurdlarına qayıdışının təmin edilməsi qarşıda duran əsas vəzifələrdən birinə çevrilib. Bu proses şəhidlərin xatirəsinin yaşadılması ilə yanaşı, onların uğrunda canlarından keçdikləri torpaqlarda həyatın yenidən bərpa edilməsini də simvolizə edir.

 Anım Gününün əsas mesajlarından biri məhz budur: tarix unudulmamalıdır. Şəhidlərin fədakarlığı, müharibənin yaratdığı itkilər və əldə edilmiş nəticələr gələcək nəsillərin yaddaşında yaşamalıdır. 27 Sentyabrda Azərbaycanın şəhər və kəndlərində şəhidlərin məzarları ziyarət edilir, onların ruhuna dualar oxunur, ailələri yad olunur. Bu gün xalqın yaddaşında şəhidlərə ehtiram, Vətənə bağlılıq və sülhün dəyəri ilə bağlı xüsusi məna daşıyır. Şəhidlərimizin qəhrəmanlığı və fədakarlığı Azərbaycan xalqının yaddaşında daim yaşayacaq. Onların xatirəsini yaşatmaq, ailələrinə ehtiram göstərmək və Vətən uğrunda verilmiş qurbanları unutmamaq hər birimizin mənəvi borcudur.

Şəhidlərimizin əziz xatirəsi daim qəlbimizdə yaşayacaq!

Nurullayeva Zenfira İslam qızı

Qara Qarayev adına Mərkəzi İncəsənət Məktəbinin xor  ixtisası üzrə müəllimi, Azərbaycan Respublikasının Əməkdar müəllimi