Məhəmməd Ömərov: “Biznes üçün Azərbaycan yalnız müstəqil bazar kimi deyil, həm də daha uzunmüddətli beynəlxalq ticarət və logistika zəncirlərinin mühüm qovşaqlarından biri kimi maraq doğurur”

Müsahibimiz “Xəzər körpüsü” Biznes Diplomatiyası Klubunun beynəlxalq layihələr üzrə sədr müavini Məhəmməd Ömərov 26 oktyabr 1989-cu ildə Dağıstan MSSR-in Qızılyurt şəhərində anadan olub. Uşaqlıq və yeniyetməlik illərini Qızılyurtda keçirib, 14–16 yaşlarında iki il Türkiyədə yaşayıb. 2009-cu ildə Rusiya Fövqəladə Hallar Nazirliyinin Dövlət Yanğından Mühafizə Akademiyasına daxil olub və 2014-cü ildə “Yanğın təhlükəsizliyi mühəndisi” ixtisası üzrə ali təhsilini başa vurub. Akademiyanı bitirdikdən sonra sahibkarlıq, ticarət və öz biznes layihələrinin inkişafı ilə məşğul olmağa başlayıb. İlk fəaliyyət istiqamətlərindən biri McDonald’s şirkəti üçün forma istehsal edən podratçı şirkətə tekstil məhsullarının tədarükü olub. Paralel olaraq özünütəhsillə məşğul olub və beynəlxalq bazarları öyrənib. Sonrakı mərhələdə əsas fəaliyyət istiqaməti beynəlxalq biznesə çevrilib.

Hazırda Məhəmməd Ömərov Çinin Quançjou şəhərində yaşayır və fəaliyyət göstərir. Burada Çin istehsalçıları ilə işgüzar əlaqələri inkişaf etdirir, Çin müəssisələri ilə Rusiya, MDB ölkələri və Mərkəzi Asiyadakı tərəfdaşlar arasında əməkdaşlıq təşkil edir. Hazırkı fəaliyyət istiqamətlərindən biri Çin istehsalçısının lift və eskalator avadanlıqlarının Rusiya və MDB ölkələrindəki tikinti şirkətləri və developer şirkətlərinə birbaşa tədarüküdür. Bu fəaliyyət avadanlıqların seçilməsi, layihələrin texniki işlənməsi, danışıqların aparılması və tədarükün təşkilini əhatə edir.

Məhəmməd Ömərov həmçinin “Xəzər körpüsü” Biznes Diplomatiyası Klubunun beynəlxalq layihələr üzrə sədr müavinidir. Onun əsas fəaliyyəti beynəlxalq işgüzar əlaqələrin inkişafı, ticarət və istehsal layihələrinin axtarışı, həmçinin Çin müəssisələri ilə əməkdaşlıqla bağlıdır. Strateji məqsədi Çin, Rusiya, Xəzəryanı region və Mərkəzi Asiya ölkələri arasında iri beynəlxalq layihələrin inkişaf etdirilməsi və dayanıqlı kommersiya strukturlarının yaradılmasıdır.

— Qızılyurtda keçirdiyiniz uşaqlıq və yeniyetməlik illəri dünyagörüşünüzün formalaşmasına necə təsir edib?

— Mən Dağıstanın Qızılyurt şəhərində böyümüşəm. Bu, uşaqlıqdan ailənin, böyüklərə hörmətin, verdiyin sözə məsuliyyətlə yanaşmağın və insanlarla münasibət qurmaq bacarığının böyük əhəmiyyət daşıdığı bir mühitdir.

14 yaşımda Türkiyəyə getdim və orada iki il yaşadım. Yeniyetmə üçün bu, ciddi təcrübə idi: başqa ölkə, başqa dil, başqa mədəniyyət. Düşünürəm ki, məhz həmin dövrdə ilk dəfə anladım ki, dünya insanın böyüdüyü yerdən daha genişdir və tamamilə fərqli insanlarla ümumi dil tapmağı bacarmaq lazımdır.

— İlk biznes layihələriniz necə başladı?

— Sahibkarlıq fəaliyyətinə 2014-cü ildə Rusiya Fövqəladə Hallar Nazirliyinin Dövlət Yanğından Mühafizə Akademiyasını bitirdikdən sonra başladım. Başlanğıcda böyük kapitalım və ya hazır biznes sistemim yox idi. İmkanlar axtarmaq, danışıqlar aparmaq, səhvlər etmək və daim öyrənmək lazım gəlirdi.

İlk istiqamətlərdən biri McDonald’s üçün forma istehsal edən podratçı şirkətə tekstil məhsullarının tədarükü idi. Tədricən başa düşdüm ki, məni xüsusilə ticarət, danışıqlar aparmaq və istehsalçı ilə sifarişçi arasında əlaqə yaratmaq maraqlandırır.

— Nə üçün Çin beynəlxalq biznes fəaliyyətinizin əsas istiqamətlərindən birinə çevrildi?

— Çinlə dərindən işləməyə başlayanda başa düşürsən ki, bura sadəcə məhsulu daha ucuz almağın mümkün olduğu bir yer deyil. Burada istehlak mallarından tutmuş mürəkkəb sənaye avadanlıqlarına qədər nəhəng istehsal bazası cəmləşib.

Məni güclü Çin istehsalçısını Rusiya və ya MDB və Mərkəzi Asiya ölkələrindəki iri sifarişçi ilə birbaşa əlaqələndirən model maraqlandırır. Bu gün Quançjouda yaşayıram, müəssisələrə şəxsən gedə, zavod rəhbərliyi ilə görüşə və danışıqlarda iştirak edə bilirəm. Bu isə istehsalçının imkanlarını daha dərindən anlamağa və prosesə nəzarət etməyə imkan verir.

— Çin istehsalçıları ilə danışıqlar zamanı sizin üçün ən vacib amillər hansılardır?

— Mənim üçün bunlar etibar, konkretlik və tərəflərin uzunmüddətli marağıdır. Ciddi layihədə yalnız qiymət barədə razılığa gəlmək kifayət deyil. Müəssisənin real istehsal imkanlarını, məhsulun keyfiyyətini, texniki xüsusiyyətlərini, istehsal müddətini, ödəniş şərtlərini, logistikanı, zəmanəti və sonrakı servisi anlamaq lazımdır.

Əlbəttə, kiminlə işlədiyini şəxsən bilmək də vacibdir. Gözəl kataloq və cəlbedici qiymət kifayət deyil.

— Hazırda Çin istehsalçılarının lift və eskalator avadanlıqlarını Rusiya və MDB ölkələrindəki tikinti şirkətlərinə tədarük edirsiniz. Məhz bu istiqaməti seçməyinizə nə səbəb oldu?

— Bu bazarın xarakteri məni maraqlandırdı. Lift və ya eskalator adi məhsul deyil. Hər sifarişin arxasında konkret tikinti obyekti, texniki tapşırıq, layihələndirmə, istehsal, logistika, montaj və sonrakı texniki xidmət dayanır.

Eyni zamanda Çin bu sahədə ciddi istehsal bazasına malikdir, Rusiya və MDB ölkələrində isə böyük tikinti bazarı mövcuddur. Mən istehsalçı ilə developer arasında birbaşa kanal yaratmaq, artıq vasitəçilərin sayını azaltmaq və bununla yanaşı hər bir layihənin tam texniki işlənməsini təmin etmək imkanını gördüm.

— Tikinti şirkəti üçün avadanlıq seçərkən əsas texniki və kommersiya meyarları hansılardır?

— Qiymət vacibdir, amma avadanlığı yalnız qiymətə görə seçmək səhvdir. İlk növbədə obyektin özünü öyrənmək lazımdır: onun təyinatı, mərtəbə sayı, sərnişin axını, tələb olunan yükqaldırma qabiliyyəti və avadanlığın sürəti, şaxtaların ölçüləri, çuxurların parametrləri, üzlənmə və təhlükəsizlik tələbləri.

Daha sonra istehsalçı, istifadə olunan komponentlər, lazımi standartlara uyğunluq, istehsal müddətləri, zəmanət öhdəlikləri, ehtiyat hissələrinin əlçatanlığı, montaj və sonrakı texniki xidmət qiymətləndirilir. Yalnız bundan sonra yekun dəyəri müqayisə etmək məntiqlidir.

Montaj və istismar zamanı problemlər yaradan ucuz avadanlıq nəticədə ən bahalı seçimə çevrilə bilər.

— Rusiya və MDB ölkələri bazarlarında bu istiqamətdə hansı imkanları görürsünüz?

— Mən imkanları birdəfəlik tədarüklərdən daha geniş görürəm. Birinci mərhələ avadanlıqların birbaşa tədarüküdür. Növbəti mərhələ dayanıqlı diler və servis infrastrukturunun, texniki komandaların və ehtiyat hissələri sisteminin yaradılmasıdır.

Kifayət qədər həcmə çatdıqda lokal yığım və birgə istehsal məsələsinə baxmaq mümkündür. Məni məhz belə model maraqlandırır: əvvəlcə real satışlarla tələbin mövcudluğunu sübut etmək, daha sonra isə fəaliyyət göstərilən bazarlarda tam infrastrukturu tədricən yaratmaq.

— Hazırda “Xəzər körpüsü” Biznes Diplomatiyası Klubunda beynəlxalq layihələr üzrə sədr müavini vəzifəsini tutursunuz. Bu vəzifə sizin üçün nə ifadə edir?

— Vəzifənin arxasında konkret nəticə yoxdursa, onun özü mənim üçün heç nə ifadə etmir. Mən bunu ilk növbədə real beynəlxalq layihələrin yaradılmasına görə məsuliyyət kimi qəbul edirəm.

Mənim vəzifəm müxtəlif ölkələrin sahibkarları və şirkətləri arasında əməkdaşlıq nöqtələri tapmaq və tanışlıqları konkret işə çevirməkdir: danışıqlar, tədarüklər, birgə müəssisələr, investisiya və istehsal layihələri.

Çin bu gün fəaliyyətimin əsas istiqamətlərindən biridir, lakin beynəlxalq layihələr yalnız bir ölkə ilə məhdudlaşmamalıdır.

— Sizin fikrinizcə, Xəzər regionu Çin, Mərkəzi Asiya və Rusiya arasında işgüzar əlaqələrin inkişafında hansı rolu oynaya bilər?

— Xəzər bir neçə mühüm iqtisadi istiqamətin kəsişməsində yerləşir. Burada Rusiya, Qafqaz, Mərkəzi Asiya və İran bir-biri ilə əlaqələnir, onların vasitəsilə isə Çin, Türkiyə, Yaxın Şərq və digər bazarlara çıxış imkanları yaranır.

Buna görə də mən Xəzəri yalnız coğrafi region kimi deyil, həm də ticarətin, logistikanın, istehsalın və investisiya əməkdaşlığının inkişaf edə biləcəyi məkan kimi nəzərdən keçirirəm.

— Azərbaycan bu regional biznes xəritəsində hansı imkanlara malikdir?

— Azərbaycan Xəzər, Qafqaz, Mərkəzi Asiya və Türkiyə arasında maraqlı coğrafi mövqeyə malikdir. Bu, logistika, tranzit, ticarət, sənaye kooperasiyası və investisiya layihələri sahəsində imkanlar yaradır.

Biznes üçün Azərbaycan yalnız müstəqil bazar kimi deyil, həm də daha uzun beynəlxalq ticarət və logistika zəncirlərinin mühüm qovşaqlarından biri kimi maraq doğurur.

— Mərkəzi Asiya ölkələrinin Çinlə iqtisadi əlaqələrinin inkişafı layihələrinizə necə təsir edir?

— Bu, bizim üçün imkanları əhəmiyyətli dərəcədə genişləndirir. Bu gün Qazaxıstan, Özbəkistan, Tacikistan və regionun digər ölkələri getdikcə daha böyük müstəqil iqtisadi əhəmiyyət qazanır.

Tikinti, infrastruktur və istehsal inkişaf edir və bununla yanaşı avadanlıq, texnologiya və investisiyalara tələbat artır. Buna görə də Mərkəzi Asiyanı beynəlxalq fəaliyyət üçün müstəqil və perspektivli istiqamət kimi nəzərdən keçirirəm.

— Çin, Xəzər regionu və Mərkəzi Asiya arasında hansı konkret layihələri həyata keçirmək istərdiniz?

— İlk növbədə real sektor layihələri məni maraqlandırır: sənaye avadanlıqları, tikinti infrastrukturu, logistika, Çin istehsalının lokallaşdırılması və birgə müəssisələrin yaradılması.

Mən elə bir modelə çatmaq istərdim ki, biz sadəcə Çindən avadanlıq gətirməyək, perspektivli sahə tapaq, satış bazarı yaradaq, yerli komanda və servis infrastrukturu formalaşdıraq və lazımi həcmlərə çatdıqda Çin texnologiya tərəfdaşı ilə birlikdə yerli istehsal yaradaq.

— Beynəlxalq bazarlara çıxmaq istəyən gənc sahibkarlara hansı üç məsləhəti verərdiniz?

— Birincisi, olduğundan daha böyük görünməyə çalışmamaq. Beynəlxalq biznesdə reputasiya və etibarın böyük dəyəri var.

İkincisi, imkan daxilində bazara şəxsən getmək. İnternet məlumat verir, amma şəxsi görüşlər, müəssisələrə səfərlər və yerli mədəniyyəti anlamaq tamamilə başqa səviyyədə bilik qazandırır.

Üçüncüsü, bir uğurlu sövdələşmənin arxasınca qaçmaq əvəzinə sistem qurmağa çalışmaq. Bir gəlirli sövdələşmə yaxşıdır, amma uzun illər ərzində nəticə verə biləcək münasibətlər və biznes modeli daha dəyərlidir.

— Qarşınıza qoyduğunuz, lakin hələ reallaşdıra bilmədiyiniz ən böyük layihə hansıdır?

— Mənim uzunmüddətli məqsədim Çin, Rusiya, Xəzər regionu və Mərkəzi Asiya arasında fəaliyyət göstərən, dövriyyəsi 1 milyard dollardan çox olan beynəlxalq şirkətlər qrupu qurmaqdır.

Mən bu məqsədin miqyasını və hazırda yolun yalnız başlanğıcında olduğumu çox yaxşı başa düşürəm. Buna görə də bu rəqəm bugünkü vəziyyətlə bağlı bəyanat deyil, qarşıdakı illər üçün istiqamətdir.

İlk növbədə iri beynəlxalq sövdələşmələri sistemli şəkildə həyata keçirməyi öyrənmək, güclü komanda formalaşdırmaq, kapital və kompetensiyalar toplamaq lazımdır. Daha sonra isə ticarət və vasitəçilikdən distribusiyaya, lokallaşdırmaya, birgə müəssisələrə və öz istehsal aktivlərimizin yaradılmasına ardıcıl şəkildə keçmək lazımdır.

   Əkbər