Prezidenti İlham Əliyev: “Daşkənd və bütün Özbəkistan yüksəliş dövrünü yaşayır”

 Azərbaycan və Özbəkistan arasında tarixən formalaşmış dostluq və qardaşlıq münasibətləri son illərdə yeni məzmun və strateji əhəmiyyət qazanaraq yüksələn xətt üzrə inkişaf edir. Qarşılıqlı siyasi etimad, ortaq milli-mədəni dəyərlər və geniş iqtisadi potensial iki ölkəni təkcə ikitərəfli münasibətlər müstəvisində deyil, Türk dünyasının və daha geniş regionun mühüm tərəfdaşlarına çevirir. Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin 23 avqust 2026-cı ildə Özbəkistana dövlət səfəri də məhz bu münasibətlərin dinamik inkişafının növbəti parlaq göstəricisi oldu.

Daşkənddə keçirilən yüksək səviyyəli görüşlər və Azərbaycan–Özbəkistan Ali Dövlətlərarası Şurasının 3-cü iclası iki ölkə arasında siyasi, iqtisadi, nəqliyyat, enerji, investisiya, təhsil, mədəniyyət və humanitar əlaqələrin daha da genişləndirilməsi baxımından mühüm əhəmiyyət daşıdı. Səfər çərçivəsində imzalanan mühüm sənədlər, əldə olunan razılaşmalar və yeni layihələr Azərbaycan–Özbəkistan münasibətlərinin artıq konkret nəticələr və uzunmüddətli strateji hədəflər üzərində qurulduğunu nümayiş etdirdi.

Prezident İlham Əliyevin səfər zamanı söylədiyi “Daşkənd və bütün Özbəkistan yüksəliş dövrünü yaşayır” fikri isə həm Özbəkistanın son illərdə əldə etdiyi sosial-iqtisadi nailiyyətlərə verilən yüksək qiyməti, həm də iki ölkənin gələcək əməkdaşlıq imkanlarına olan inamı ifadə edir. Bu səfər Azərbaycan və Özbəkistanın qardaşlıq münasibətlərini yeni mərhələyə yüksəldən mühüm siyasi hadisə olmaqla yanaşı, Bakı ilə Daşkənd arasında strateji tərəfdaşlığın və qarşılıqlı faydalı əməkdaşlığın daha da möhkəmlənməsi baxımından mühüm tarixi əhəmiyyət daşıyır.

Səfərin ən mühüm nəticələrindən biri Azərbaycan Respublikası ilə Özbəkistan Respublikası arasında “Əbədi dostluq haqqında Müqavilə”nin imzalanması oldu. Sənəd iki ölkə arasında mövcud olan tarixi, mənəvi və siyasi yaxınlığın hüquqi-siyasi müstəvidə daha da möhkəmləndirilməsi baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Eyni mərasimdə Ali Dövlətlərarası Şuranın üçüncü iclasının Qərarı da imzalandı. Bu sənədin əhəmiyyətini yalnız diplomatik münasibətlər çərçivəsində qiymətləndirmək düzgün olmazdı. Azərbaycan və Özbəkistanı birləşdirən münasibətlər ortaq türk-mədəni irs, tarixi bağlılıq, qarşılıqlı hörmət və strateji maraqlarla səciyyələnir. “Əbədi dostluq” anlayışının dövlətlərarası sənəddə təsbit olunması bu münasibətlərin uzunmüddətli perspektivə hesablandığını göstərir.

Prezident Şavkat Mirziyoyev də iki ölkə arasındakı münasibətlərin tarixi zirvəyə çatdığını bildirərək Əbədi dostluq haqqında Müqavilənin bu reallığın mühüm göstəricisi olduğunu vurğuladı. Azərbaycan və Özbəkistan iqtisadi əməkdaşlığın genişləndirilməsini səfərin əsas prioritetlərindən biri kimi müəyyənləşdiriblər. Qarşılıqlı ticarətin həcminin 1 milyard dollara çatdırılması hədəfi bunun əsas göstəricisidir. Prezident İlham Əliyev bu rəqəmin son hədd olmadığını, gələcəkdə daha yüksək göstəricilərə nail olmağın mümkünlüyünü qeyd etdi. 

İki ölkənin iqtisadiyyatlarının bir-birini tamamlayan imkanları sənaye kooperasiyası üçün geniş perspektiv yaradır. Geologiya, energetika, kimya sənayesi, tikinti, maliyyə, kənd təsərrüfatı və digər sahələrdə artıq bir sıra layihələr həyata keçirilir. Birgə investisiya mexanizmləri isə yeni layihələrin maliyyələşdirilməsinə imkan yaradır. Bu baxımdan Azərbaycan və Özbəkistan arasında iqtisadi münasibətlərin əsas xüsusiyyəti yalnız ticarət mübadiləsinin artırılması deyil, istehsal və investisiya əməkdaşlığının dərinləşdirilməsidir. Başqa sözlə, məqsəd “alıcı-satıcı” münasibətlərindən daha çox, birgə müəssisələr, istehsal zəncirləri və uzunmüddətli sərmayə layihələri yaratmaqdır.

Səfər çərçivəsində Azərbaycanın Özbəkistanda həyata keçirdiyi layihələrin açılış və təməlqoyma mərasimləri də keçirildi. Bu layihələr Azərbaycan biznesinin Özbəkistan iqtisadiyyatının müxtəlif sektorlarında artan iştirakını nümayiş etdirdi. “Davr Bank”ın, Gips zavodunun və “Landau” adına STEAM məktəblərinin açılışı həyata keçirildi. Eyni zamanda SOCAR-ın beş yeni yanacaqdoldurma məntəqəsinin, “Sea Breeze Uzbekistan” yaşayış və istirahət kompleksinin, “Baku City” yaşayış kompleksinin, gümüş tərkibli filizin emalı üzrə zənginləşdirmə fabrikinin və meyvə bağlarının təməli qoyuldu. Bu layihələrin müxtəlifliyi Azərbaycan–Özbəkistan iqtisadi tərəfdaşlığının artıq energetika və ənənəvi ticarət sahələrindən kənara çıxaraq bankçılıq, təhsil, şəhərsalma, turizm, dağ-mədən sənayesi və kənd təsərrüfatı kimi sahələri də əhatə etdiyini göstərir. Prezident İlham Əliyev də qeyd etdi ki, bu gün Azərbaycan şirkətlərinin Özbəkistan bazarına daxil olması və qarşılıqlı investisiya layihələrinin artması iki ölkənin iqtisadiyyatlarının paralel inkişafının nəticəsidir. Dövlət başçısının sözlərinə görə, bu əməkdaşlığın arxasında artıq möhkəm mənəvi və maddi təməl formalaşıb. 

Səfər çərçivəsində Azərbaycan və Özbəkistan prezidentlərinin qarşılıqlı təltif olunması da diqqət çəkən hadisələrdən biri oldu. Prezident Şavkat Mirziyoyev Azərbaycan Prezidentinə ali dərəcəli “Dostluq” ordenini təqdim etdi. Prezident İlham Əliyev isə Özbəkistan dövlət başçısını Azərbaycan ilə Özbəkistan arasında dostluq, qardaşlıq və müttəfiqlik əlaqələrinin inkişafında xüsusi xidmətlərinə görə “Heydər Əliyev” ordeni ilə təltif etdi. Bu təltiflər iki liderin dövlətlərarası münasibətlərin inkişafındakı şəxsi roluna verilən yüksək qiymət kimi xarakterizə oluna bilər. Prezident İlham Əliyevin Daşkəndin və bütün Özbəkistanın “yüksəliş dövrünü” yaşadığına dair fikri isə bu münasibətlərin gələcək perspektivinə də işıq salır. Güclənən Özbəkistan, inkişaf edən Azərbaycan və onların artan qarşılıqlı əməkdaşlığı Mərkəzi Asiya ilə Cənubi Qafqaz arasında yeni iqtisadi, nəqliyyat və humanitar bağlantıların yaranmasına mühüm töhfə verə bilər.

Nurullayeva Zenfira İslam qızı

Qara Qarayev adına Mərkəzi İncəsənət Məktəbinin xor  ixtisası üzrə müəllimi, Azərbaycan Respublikasının Əməkdar müəllimi